پرینت

فرم ها در تای چی و انواع آن

فرم ها در تای چی و انواع آن

قبل از آنکه به توضیح انواع فرم در تای چی بپردازیم ، لازم می بینیم مفهوم و هدف پیدایش فرمها را در تای چی چوان مطرح کنیم . در تمامی سبکهای رزمی مفهومی شبیه به فرم "یا کاتا" وجود دارد ، اما این سؤال پیش می آید که هدف از اجرای تکنیک های رزمی به صورت انفرادی چه چیزی بوده است ؟

بر اساس تاریخچه هنرهای رزمی  ، این هنر ها برای مبارزه های واقعی و استفاده در جنگها و نبردهای مختلف ابدا شده اند . اساتید هریک تکنیکهایی را در اثر تجربه و تمرین و یا مراقبه بر طبیعت پیدا می کردند که بعضاً باعث برتری آنها و شاگردان آنها در مبارزات می شده ، اما نحوه تمرین و آموزش این تکنیک ها به چه شکل بوده است ؟

اساتید هنرهای رزمی برای آنکه تکنیک های رزمی را به شاگردان خود آموزش دهند ، مجبور بودند یک سناریوی رزمی برای یک دسته از تکنیک ها طراحی کنند و آن سناریو را به شاگردان خود آموزش داده و آنها تمرین کنند ، این سناریو شامل حرکات ضربه و دفاع با دشمن فرضی بوده ، بدین ترتیب شاگردان تکنیکهای رزمی آن سبک را صدها و هزاران بار به صورت انفرادی و یا در بعضی مواقع به صورت مبارزات قراردادی و تمرینی با استاد خود و یا هنرجویان دیگر تمرین می کردند ، تا در تکنیکهای رزمی مهارت لازم را کسب کرده و بتوانند به بهترین نحو از آنها در مبارزات واقعی استفاده کنند ، بعد ها مجموع این سناریو های رزمی طراحی شده توسط اساتید هر سبک ، شاخص آن سبک می شد و محتوای رزمی هر سبک در آن سناریو های رزمی بود که به آنها فرم های رزمی می گویند .

اساتید هنرهای رزمی این فرمها و این سبک ها را با مشاهده و مراقبه بر طبیعت و ابعاد مختلف آن ابدا می کردند .

برای مثال با مشاهده نحوه مبارزه ببر و میزان قدرت پنجه ببر ، سبک پنجه ببر را ابدا کردند ، وبسیاری سبک های دیگر از این دست مانند : سبک پنجه عقاب ، سبک مار ، سبک مانتیس ، سبک عقرب ، سبک درنای سفید ، سبک میمون و...   همینطور برخی سبکها از ترکیب چند حیوان مختلف و یا چند عنصر مختلف ساخته می شدند مانند سبک شینگ یی چوان و تای چی چوان .

بدون شک ، یکی از دلایلی که سبکهای رزمی در سطوح  بالا وارد معنویت می شوند همین است که اساتید با رسیدن به مهارت در یک سبک اصیل در حقیقت در حال درک یکی از ابعاد طبیعت بودند و طبیعت را از زوایای دید مختلف درک می کردند ، در تائو نیز معنویت چیزی جز درک طبیعت ، ابعاد مختلف طبیعت و قوانین حاکم بر طبیعت نیست ( البته شایان ذکر است که در تائو منظور از طبیعت فقط کوه و دشت و دریا و .. نیست ، بلکه تمامی موجودات و مخلوقات و کائنات در تمامی جهان ها و آسمانهای ممکن در تعریف طبیعت در تائو می گنجند.)

بر همین اساس است که بعدها با تشکیل انجمهای هنرهای رزمی چین و فدراسیون جهانی ووشو کلیه فرمهای هنرهای رزمی را تحت عنوان  "تالو"  که مخفف "تائو لو" است طبقه بندی کردند ، "لو Lu" در چینی به معنای راه یا طریق است و "تالو" (تائولو) به معنای مسیر یا راه تائو است . امروزه به تمامی فرمها در ووشو تالو می گویند و در مسابقات مختلف ووشو در جهان تالو به معنای بخش اجرای فرم است که می تواند در شاخه ها و سبکهای مختلف و به صورت دست خالی یا با سلاحهای مختلف و یا به صورت انفرادی یا گروهی اجرا شوند .  

 

تقسیم بندی فرمها از لحاظ انفرادی و گروهی :

-      فرمهای انفرادی

 همانطور که در بالا ذکر شد ، این فرمها برای تمرین تکنیک های رزمی توسط اساتید سبکهای مختلف ابدا می شده ، امروزه نیز هرچند که در برخی سبکها که صرفاً مبارزات آزاد کار می کنند چندان که باید به این بخش از هنرهای رزمی توجهی ندارند اما طبق نظر تمامی اساتید اصیل و صاحب سبک هنرهای رزمی ، بدون تمرین فرمها (یا در برخی سبکهای ژاپنی و کره ای به آن کاتا می گویند ) ، هنر رزمی به خوبی درک نخواهد شد و سبکی که بر فرمها تأکید نداشته باشد سبکی اصیل و عمیق نخواهد بود .

امروزه فرمهای انفرادی عمده ترین بخش هنرجویان و باشگاه های ووشو را به خود اختصاص داده است و طبیعتاً در مسابقات مختلف نیز بیشترین تعداد شرکت کننده مربوط به این بخش می باشد .

این فرمها در دو بخش با سلاح و بدون سلاح در سبکهای مختلف ووشو اجرا می شود ، امروزه در مسابقات مختلف ووشو سه سیستم اصلی در بخش اجرای فرم وجود دارد که هنرجویان در یکی از این سه سیستم فرم خود را اجرا می کنند ، این سه سیستم عبارتند از :

-       سیستم سبکهای شمالی ( چانگ چوان )

-       سیستم سبکهای جنوبی (نان چوان)

-       سیستم سبکهای نرم و درونی ( تای چی چوان)

شایان ذکر است سبکهای شمالی یا چانگ چوان نماینده تمامی سبکهای شمالی و یا استیل دست بلند ، می باشد . تمامی هنر جویانی که در سبکهای شمالی تمرین می کنند ، فرمی را از این سبکها طبق استانداردهای اعلام شده در مسابقات اجرا می کنند . سبکهای جنوبی یا نان چوان ، نماینده تمامی سبکهای جنوبی یا مشت کوتاه چین است و تمامی هنر جویانی که در سبکهای جنوبی تمرین می کنند ، فرمی را از این سبکها طبق استاندارد های اعلام شده در مسابقات اجرا می کنند . سیستم سبکهای درونی یا تای چی چوان نماینده تمامی سبکهای درونی ووشو می باشد و تمامی هنرجویانی که در سبکهای نرم و درونی ووشو تمرین می کنند ، فرمی را از این سبکها ( البته اغلب از پنج سبک مختلف تای چی ) طبق استانداردهای اعلام شده اجرا می کنند ، در حقیقت نام تای چی چوان در این مسابقات به معنای سبک خاص تای چی چوان لزوماً نیست و هر سبکی از شاخه نرم و درونی ووشو می تواند در این سیستم شرکت کند  .

 

 

 

-      فرمهای گروهی

فلسفه پیدایش این نوع فرمها ، به سالیان دور و تمرین هنرهای رزمی در معابد و مدارس رزمی بر می گردد ، در قدیم برخی مواقع فرمهای مشخصی را که تمامی اعضا مدرسه یا معبد آن را می شناختند ، به صورت گروهی تمرین می کردند تا هم سطح مهارت هنرجویان را در تکنیک های رزمی بالا ببرند هم روحیه رزمی و جنگجویی و همینطور حس هماهنگی و یکپارچگی  را افزایش داده و نیز بعضا جنبه بدن سازی نیز داشته است ، چراکه بسیاری اساتید معتقدند که تمرین زیاد و مستمر فرمهای رزمی یکی از بهترین راهها برای بدن سازی و آمادگی فیزیکی است ،  باتوجه به اینکه این فرمها معمولا حرکات فیزیکی دشواری را نیز دارند .

امروزه که هنرهای رزمی، دیگر برای جنگ ها و مبارزات چندان کاربردی ندارند و اغلب مقصود سلامتی ، معنویت و یا پرداخت به جنبه هنری این سبک ها هست ، فرمهای گروهی به صورت سَمبلیک و برای تمرین تکنیک ها به صورت هماهنگ تمرین می شود و در مسابقات نیز بیشتر جنبه نمایشی دارد . در تای چی فرمهای گروهی بیش از سبکهای دیگر ووشو محبوب است و در سرتاسر جهان در پارکها و یا در باشگاه های مختلف و حتی در مسابقات مختلف یکی از اجراهای محبوب فرمها می باشد .

 

تقسیم بندی فرمها از لحاظ سنتی و مدرن :

-      فرمهای سنتی

فرمهای سنتی ووشو ، اصیل ترین نوع این فرمها می باشند که در تای چی چوان نیز جایگاه ویژه ای دارد ، این فرمها اغلب توسط معروف ترین اساتید زمان ابدا شده اند و بعضی از این فرمها به راستی حاصل تمرینات ، تجربیات ، مراقبه های بسیار زیاد و یا نتیجه روشن بینی های اساتید بزرگ این رشته ها بوده است . در تای چی چوان فرمهای سنتی یا با هدف رزمی و یا با هدف رشد معنوی ابدا شده اند و اگر کسی تای چی را می خواهد در سطوح بالا کار کند ، لازمه درک عمیق آن دانستن برخی فرمهای سنتی و درک دیدگاههای فرمهای سنتی است . طبق نظر بسیاری از اساتید اگر شخصی فرمهایی از سبکهای سنتی تای چی چوان را به خوبی نداند و در آنها مسلط نباشد هیچگاه به درجه استادی در تای چی نائل نمی شود . هر سبکی از تای چی فرمهای سنتی خاص خود را دارد که همه آنها در سبک تخصصی خود حائز اهمیت هستند .

در تای چی چوان اغلب فرمهای سنتی نسبت به فرمهای جدید تر سرعت کمتری دارند ، تأکید آنها بر تنفس صحیح بسیار بیشتر است ، تکنیکها کاربرد رزمی بیشتری دارند و معمولاً طولانی تر و پیچیده تر از فرمهای استاندارد هستند .

تمامی اساتید و هنرجویان سطح بالای تای چی این امر را به خوبی درک کرده اند که فرمهای سنتی ، جایگاه خاصی در تای چی دارد و حس و تجربۀ خاص و منحصر به فردی از تای چی عمیق را در خود دارند.

 

 

-      فرمهای استاندارد

این فرمهای تای چی در طول دهه پنجاه و شصت میلادی توسط کمیته های تحقیقاتی ووشو در چین و جمعی از اساتید معاصر در چین ابدا و ساخته شدند ، هدف از ساخت این فرمها این بود که در درجه اول فرمهای سنتی کمی ساده تر شوند تا عموم مردم بتوانند برای حفظ سلامتی روحی و جسمی آنها را تمرین کنند ، همینطور مسئله رقابت ها و مسابقات مختلف و المپیک مطرح شد و برای وارد شدن ووشو به رقابت های جهانی می بایست فرمها استاندارد سازی می شدند ، چراکه معمولاً فرمهای سنتی بسیار طولانی هستند (برخی از آنها بیش از 40 دقیقه به طول می انجامند) و قابل اجرا در مسابقات عمومی نیستند ، در عین حال بیشتر برای مسابقات جنبه ورزشی فرمها اهمیت داشت ، در حالیکه فرم های سنتی بیشتر بر مسائل درونی و معنوی ویا رزمی تأکید داشتند و در مسابقات معیاری برای قضاوت بر مسائل درونی وجود ندارد و یا از درک عموم مردم خارج است . بنابر مقاصد فوق فرمهای استاندارد طراحی شدند ، هرچند که برخی معتقدن که فرمهای استاندارد از اصل تای چی فاصله دارد ، اما با نگاهی کلی تر به این مطلب می رسیم که برای عمومی کردن و استفاده همگانی تای چی این وجود این فرمها لازم است . هنرجویان مختلف در سراسر دنیا با تمرین فرمهای استاندارد ، در عین کسب سلامتی و بهره بردن از فواید روحی و جسمی تای چی می تواند با روح عمیق تای چی آشنا شده و در سطوح بالاتر می توانند به تمرین  فرمهای سنتی یکی از سبکهای تای چی بپردازند .

شایان ذکر است فرمهای  استاندار از لحاظ قدمت و عمق تای چی ، بین فرمهای سنتی و مدرن طبقه بندی می شوند .

برخی از فرمهای سنتی تای چی عبارتند از : فرم 24 گام ؛ فرم 32 گام ؛ فرم 42 گام تای چی و همینطور فرمهای با سلاح 32 و 42 جین تای چی (فرم با شمشیر باریک جین) 

 

 

-      فرمهای مدرن

فرمهای مدرن ووشو (و همینطور تای چی چوان) ، از سال 2003 میلادی توسط فدراسیون جهانی ووشو معرفی شدند ، این فرمها در پی جهانی کردن ووشو و جذاب کردن بیش از پیش آن در منظر عمومی مردم و نشان دادن جنبه های ورزشی و نمایشی و آکروباتیک آن معرفی شدند .

در این فرمها چند ویژگی خاص وجود دارد ، اول اینکه 20% نمرات(2 نمره از 10 نمره) مربوط به اجرای حرکات فوق دشوار Nandu (حرکات آکروباتیک) است که شامل حرکات جهشی و پرشی خاص و نشست های روی یک پا با استیل ها خاص و حرکات تعادلی خاص می باشد . دوم اینکه این فرمها توسط استاد یا مربی هر هنرجو (ویا در برخی موارد خود هنرجو) ابدا می شود و هرشخصی با رعایت موارد استاندارد و چهارچوبهای مشخص شده فرم منحصر به فرد خود را اجرا می کند که باعث ایجاد خلاقیت و تنوع در این فرمها شده است . سوم اینکه در مورد لباس ها و پوششهای مسابقات ، هنرجویان آزادتر هستند از لباسهای مختلف با تزئینات مختلف ، مدل های مختلف و رنگ بندی های استفاده کنند (در صورتی که در قوانین قبلی لباسها کاملا استاندارد بود ) .چهارم اینکه این نوع فرمها معمولاٌ ترکیبی از سبکهای مختلف تای چی است ، یعنی حرکاتی از سبک یانگ ، چن و.. در آن دیده می شود و همینطور معمولاٌ ریتم ثابتی نداشته و سرعت اجرا بسته به سناریوی فرم و موسیقی می تواند تغییر کند . پنجم اینکه هر هنرجویی می توان یک قطعه موسیقی با فرمش پخش کند ، که با فرم وی هماهنگ باشد که این نیز جزابیت این فرمها را افزایش داده است . نحوه داوری این فرمها نیز متفاوت از انواع دیگر فرمها است که در بخش قوانین مسابقاتی به تفسیر توضیح خواهیم داد .

این فرمها نیز طبق نظر اکثر اساتید با اصل هنرهای رزمی و عمق تای چی فاصله دارد ، اما برای اجرا در مسابقات مناسب تر می باشد و بیشتر برای سنین پایین و ورزش قهرمانی طراحی شده است و پس از آن در سطوح بالاتر و عمیقتر، هنرجویان می توانند فرمهای استاندارد یا سنتی از سبکهای اصیل تای چی را تمرین کنند و فرمهای مدرن را به دید دریچه ای برای جذب و ورود به تای چی در نظر گرفته که در سنین پایین شامل جذابیت های ورزشی و آکروباتیک است و در عین حال با برخی از اصول درونی تای چی نیز آشنا شوند .        

 

نویسنده : استاد حامد کاتوزی

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

 

هرگونه کپی برداری از این مطلب بدون مجوز کتبی پی گرد قانونی دارد